Vatandaşın 'Cep'inden TRT’ye 1.1 milyarlık kıyak

Hükümet, Bakanlar Kurulu kararı ile televizyon ve radyo yayını yapan bütün cihazlara yeni TRT vergisi getirdi. Bu vergi ile vatandaşın cebinden TRT’ye yılda 1,1 milyar liranın üzerinde kaynak aktarılacak.

TRT'nin elektrik faturalarından aldığı payı kaldırmayı vadeden AKP Hükümeti, kaldırmak yerine yenilerini ekliyor.

Hükümet, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu kararı ile halkın sırtından TRT'ye yeni bir kaynak oluşturdu. TRT, cep telefonları satışından her yıl 1,1 milyar liralık kaynak sağlayacak. TRT, yılda elektrik faturalarından 800 milyon, bandrollerden de 600 milyon liralık gelir elde ediyor. Tüketicilerin sırtına yüklenen bu ekstra vergi için, tüketici dernekleri yargıya gitmeye hazırlanıyor.

SADECE CEPTEN MİLYARLIK RANT

Türkiye'de geçen yıl 12 milyonun üzerinde akıllı telefon satıldı. Bu satışlarla akıllı telefon pazarı yaklaşık 16 milyar liraya ulaştı. Akıllı telefon pazarının 2016'da en az yüzde 10 büyümesi bekleniyor. Geçen yılın rakamlarına göre Bakanlar Kurulu'nun uygulamaya koyduğu cep telefonlarına bandrol uygulaması TRT'ye 1 milyar 120 milyon liralık gelir getirecek. 

TRT'nin kasasına cep telefonlarından girecek 1,1 milyar liranın yanı sıra elektrik payı ve bandrolden de para girişi oluyor. Radyo ve televizyon cihazlarının bandrol satışlarından kurumun kasasına 2012 yılında 545 milyon, 2013 yılında 560 milyon, 2014 ve 2015 yılında 600 milyon lira girdi. TRT'nin bütçesinin önemli bir bölümünü ise elektrik faturalarından alınan pay oluşturuyor. TRT 2012'de elektrik faturalarından 662 milyon TL, 2013 yılında 800 milyon TL, 2014 yılında 802,2 milyon TL, 2015 yılında ise 777 milyon TL gelir elde etti. 

ELEKTRİKTEN 800 MİLYON TL

10 bine yakın çalışanı ile Türkiye'nin en büyük medya kuruluşu olan TRT, bandrol ve elektrik payına rağmen bütçesini yetiremiyor. Bu nedenle kuruma genel bütçeden pay aktarılıyor. TRT, geçen yıl 89 milyon lira zarar etmişti. Zararın gerekçesi olarak da binlerce çalışanı olmasına rağmen dışarıda yaptırılan programlar gösterildi. 

BUNUN ADI 'DELİ DUMRUL' HARACIDIR

Tüketici Birliği Federasyonu (TBF) Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, müflis tüccar eski defterleri karıştırır atasözünü hatırlatarak, “Ekonomide gösterilmeye çalışılan bahar havasının aksine devlet hazinesinde çok ciddi ödeme sıkıntısı olduğu bu kararla bir kez daha ortaya çıktı. Bu nedenle yeni yeni ‘Deli Dumrul' haraçları bulunmaya çalışılıyor. Buldukları son haraç da cep telefonu ve laptoplardan alınacak olan televizyon vergisi” dedi. Deniz, kararın iptali ile ilgili dava açacaklarını kaydetti.

CEP TELEFONLARI DAHA DA ZAMLANACAK

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Turhan Çakar da cep telefonlarının Türkiye'de zaten pahalı olduğunu hatırlatarak, bu yeni uygulama ile fiyatların daha da artacağını ifade etti. Bunun bir dolaylı vergi olduğunu dile getiren Çakar, bu tür vergilerin dünyada en haksız vergiler olarak adlandırıldığını kaydetti. Bu durumun tüketici haklarına aykırı olduğunu belirtti. Bu kararın iptali ile ilgili ne gerekiyorsa yapacaklarını söyledi.

30.06.2016, http://www.thelira.com/gundem/vatandasin-cep-inden-trtye-11-milyarlik-kiyak-15045

TRT'nin 500 Milyon Lira Kaçak Elektrik Bedelinin Aboneye İadesi Gerekiyor

Danıştay, ‘TRT'nin kayıp enerji bedelinden de pay alması uygulamasını' iptal etti.

Karar, TRT'nin, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) aleyhine açtığı ‘yürütmeyi durdurma' davasının sonuçlanmasıyla netleşti. Kararla; EPDK'nın 2011'de aldığı ve TRT'nin başvurusu ile yürürlüğü durdurulan ‘kayıp enerji bedelinden TRT payı alınmaması' uygulaması yeniden başlamış oldu. EPDK, şirketlere yazı yazarak Danıştay kararının işleme konulması uyarısı yaptı. Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Bülent Deniz'e göre bugüne kadar TRT payı hesaplanırken kayıp-kaçak bedeli dahil edildi. Mahkeme davayı reddetti. Yapılması gereken, geriye doğru 4 yıllık dönem için TRT payı kayıp-kaçak bedeli dikkate alınmaksızın hesaplanmalı ve fazla alınan tutar tüketiciye iade edilmeli. Öte yandan Sayıştay verilerinden hareketle yapılan hesaplamaya göre de kaçak elektrik bedeli, TRT'nin elektrikten aldığı paranın yaklaşık 5'te 1'ine denk geliyor. Geçmiş 4 yıllık dönemde TRT elektrik faturalarından yaklaşık 2,5-3 milyar lira bir tahsilat yaptığı dikkate alındığında 500-600 milyon civarı bir paranın abonelere iade edilmesi gerekiyor. Uzmanlara göre Danıştay'ın yeni kararı; konut abonelerinin faturalarına düşük, fazla tüketimi olan sanayi kuruluşlarının faturalarında ise önemli oranda iyileşme sağlayacak.

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT), EPDK'nın Şubat 2011'de aldığı ve ‘kayıp enerjiye ilişkin bedelleri TRT payı dışında bırakan' kararının iptali için Danıştay'a başvurmuş ve yürütmeyi durdurmuştu. TRT bu kararla EPDK'ya başvurarak Kurul kararının işlemden kaldırılmasını istemiş ve EPDK da bu gelişme üzerine yeni bir mahkeme kararı çıkana kadar kararını askıya almıştı. Danıştay 13. Dairesi (2015-722 sayılı) son kararında ise, TRT'nin başvurusunu reddetti. Yüksek Mahkeme gerekçe olarak ‘tüketilmeyen bir unsurun abonelerden alınmasını' yasalara aykırı buldu. TRT halen elektrik faturalarından yüzde 2 pay alıyor. Öte yandan yıllık 67 milyon lira ile reklam-ilan geliri (2013) çok sınırlı olan TRT'nin ana kazanç kapısını elektrik faturalarından alınan para oluşturuyor. Sayıştay'ın son verilerine göre TRT'nin elektrikten aldığı pay yıllık 1 milyar liraya yaklaştı.

PARAYI İADE ETMELİ

Kayıp enerji bedelinden pay almak için 2011'de Danıştay'a yaptığı başvurudan yürütmeyi durdurma alan TRT, hemen EPDK'ya başvurarak kararı uygulattı. Danıştay'ın yeni kararıyla TRT'nin başvurusunu reddetmesi üzerine TRT aynı hızla aldığı kaçak elektrik paralarını abonelere iade etmesi gerekiyor. Tüketici hukuku uzmanı Avukat Bülent Deniz, yıllardır TRT'nin elektrik faturalarından aldığı payın tartışma konusu olduğuna dikkat çekti. Danıştay'ın son hükmüyle yeni bir durumun ortaya çıktığını söyleyen Deniz, konuya açıklık getirdi: “2011 yılında verilmiş bir yürütmeyi durdurma kararı var. Buna göre 2011'den bu yana 38 milyon abonenin elektrik faturasındaki TRT payı hesaplanırken kayıp-kaçak bedeli dahil edildi. Mahkeme davayı reddettiğine göre, bundan sonra geriye doğru 4 yıllık dönem için de TRT payı kayıp-kaçak bedeli dikkate alınmaksızın hesaplanmalı ve fazla alınan tutar tüketiciye iade edilmelidir. Bu nedenle elektrik abonesi olan herkes öncelikle EPDK'ya yazılı başvuru yaparak geçmiş 4 yıllık dönem için alınan TRT payındaki fazla tutarın iadesinin sağlanmasını talep etmeli. Ardından da bulunduğu ilçenin Tüketici Hakem Heyeti'ne ücretsiz başvuru yapmalıdır.” Sayıştay verilerinden hareketle (2014 yılı içinde 800 milyon TL civarı enerji bedeli tahsil edildiği varsayımı dahil) TRT'nin kayıp enerjiden 4 yılda 3 milyar lira civarı tahsilatı söz konusu.

İsmail Altunsoy, 18.09.2015 Zaman http://www.zaman.com.tr/ekonomi_trtnin-500-milyon-lira-kacak-elektrik-bedelinin-aboneye-iadesi-gerekiyor_2317130.html

Elektrik Faturasından TRT’ye Para aktarılması, Tüketici Haklarına Aykırı

TRT’nin elektrik faturalarından 2013’te 800 milyon lira pay almasına tüketici derneklerinden tepki geldi. Tüketici Hakları Derneği Başkanı Turhan Çakar, kesintinin tüketici haklarına ve sosyal devlete aykırı olduğunu belirtirken, Tüketiciler Derneği Onursal Başkanı Engin Başaran, “TRT israfın bir numaralı yeridir.” dedi

Elektrik faturalarından 2013 yılında 800 milyon lira TRT payı kesilmesine tüketici derneklerinden tepki yağdı. Zaman’ın dün manşetten duyurduğu kesintiyi değerlendiren Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Turhan Çakar, bu durumun tüketici haklarına, kamu yararına, sosyal devlet anlayışına aykırı olduğunu söyledi. Çakar, TRT’nin giderlerinin elektrik faturası yerine genel bütçeden karşılanması gerektiğini söyledi.

Tüketici Hakları Derneği Genel Başkanı Turhan Çakar, Türkiye’de vergilerin büyük bölümünün dolaylı alındığına işaret ederek, “TRT’nin giderlerinin genel bütçeden karşılanması lazım. Türkiye’de vergiler yeterince toplanmıyor. Özel sektörden hakkaniyet ölçüsünde vergi alınsa vatandaştan alınan dolaylı vergiler düşecektir ama sonuçta hep vatandaşa yükleniliyor.” dedi. Yalnız TRT değil, belediyelerin de elektrik faturasından pay aldığını vurgulayan Çakar, yüzde 18 gibi yüksek oranda KDV alındığını kaydetti. Elektriğin en temel tüketici hakkı olduğunu belirten Çakar, “Başta yüzde 18 KDV olmak üzere belediyeye, TRT’ye ödenen payın faturaya yansıtılması tüketici haklarına, kamu yararına, sosyal devlet anlayışına aykırıdır. Vergiler toplansın, TRT’ye de buradan pay verilsin. Kolay yola gidilerek, elektrik faturalarından kesinti yapılıyor.” diye konuştu. CHP İzmir Milletvekili Aytun Çıray ise TRT’nin eğitim kanallarının dışındaki bütün kanallarının kapatılması gerektiğini ifade etti. Çıray, “TRT’nin, milletten aldığı paralarla bir partinin borazanlığını yapma hakkı yoktur. Kapatılması gerekir.” dedi.

Elektrik hizmetlerinin özelleştirildikten sonra özellikle tüketicinin aleyhine olduğuna dikkat çeken Tüketiciler Derneği (TÜDER) Onursal Başkanı Engin Başaran, Türkiye’nin her yerinden binlerce şikayet aldıklarını söyledi. Başaran, “Bir defa şunu sormalıyız, niçin TRT payı alınır elektrikten? Kuruma baktığımızda bugün inanılmaz derecede bir arpalık haline geldiğini görüyoruz. Yani yandaşların doldurulduğu ve boşu boşuna maaş alan insanlar. TRT adına alınan otomobillerin şoförleriyle birlikte bütün bu masraflar TRT’ye ödetiliyor. Bütün bunların masrafları tüketiciden çıkıyor. İsrafın bir numaralı olduğu yerdir TRT.” ifadelerini kullandı.

Sosyal hukuk devleti kâğıt üzerinde

TRT’deki uygulamaların sosyal hukuk devletinde olmaması gerektiğini kaydeden TÜDER Onursal Başkanı Engin Başaran, “Elektrik hizmetleri hangi noktadaysa, bugün hükümet başarısı da aynı noktadadır. Elektriğin eli tüketicinin cebinden hiç çıkmıyor. Kayıp kaçak parası dürüst tüketiciden alınamaz. Vatandaş hakem heyetlerine gitmekten yoruldu. Türkiye’nin Anayasa’da yazan ‘sosyal hukuk devleti’ artık sadece kâğıt üzerinde.” dedi. Vatandaşların hakem heyetlerine döküldüğünü belirten Başaran, Yargıtay kararları karşısında acil bir önlem alınması gerektiğini söyledi. Tüketici Sorunları Derneği (TÜSODER) Genel Başkanı Aydın Ağaoğlu da milyonlarca tüketicinin TRT payını ödeme konusunda tepkili olduğunu belirtti.

Medyada haksız rekabet yaşanıyor

Elektrik faturalarında hangi kalemden para alındığına dair vatandaşın kafasının karıştığını belirten Tüketiciler Birliği Federasyonu (TBF) Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, “Tüketici artık, ödediği faturayla ilgili bilgi almak istiyor. Ama bizde tam tersi. TRT, kayıp kaçak, KDV, vergi alınması gibi matematikçilerin bile işin içinden çıkamayacağı formüllerle faturalar hesaplanıyor.” dedi. Medyanın, televizyon kanallarının serbest olduğu bir ortamda devletin televizyonuna birilerinin cebinden para aktarılmasının sektör için haksız rekabet olduğunu söyleyen Deniz, “Gazetede yer alan habere göre bakanlığın yayınlayacağı tasarıda kayıp kaçak bedelinin yasallaştırılmasına yönelik tüketici aleyhine adım atılacak. Bütün bunlar 38 milyon aboneyi ilgilendiriyor. Bu şekilde çözümlenmesi mümkün değil. 12 sene geçti, verilen sözler tutulmadı. Haksızlığı önleyen bir düzenleme olmalı.” şeklinde konuştu.

Şaban Gündüz-Merve Kantarcı, 05.01.2015 http://www.zaman.com.tr/ekonomi_elektrik-faturasindan-trtye-para-aktarilmasi-tuketici-haklarina-aykiri_2268646.html