Davalar Beş Kat, Faturalar Yüzde 150 Arttı

Yurttaşın daha ucuz ve daha iyi hizmet alacağı gerekçesiyle yapılan elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesinden sonra, yurttaşların şikâyet ve davaları yüzde 500, ödedikleri faturalar da yüzde 150 arttı.

İktidara geldiği ilk günden özelleştirmelere başlayan AKP hükümetinin elektrik dağıtım şirketlerinde yaptığı satışlar, yurttaşlara yüksek fatura ve şikâyet konusu olarak geri döndü. Daha iyi ve ucuz hizmet sözüyle yapılan özelleştirmelerin ardından yurttaşların ödediği faturalar gerek faturalara yeni eklenen kalemler gerekse bir türlü önlenemeyen kayıp kaçağın yurttaşlara yansıtılması nedeniyle verilen hizmetin maliyetinden bağımsız olarak yükseldi.

21 elektrik şirketinin 2013’te tamamlanan özelleştirmeleriyle kasasına 12.7 milyar dolar aktaran devlet, yurttaşın sorunlarına çare bulmak bir yana, çıkardığı kararlarla hak edilmiş kayıp kaçak bedelinin iadesini engellediği gibi başvuru hakkını bile elinden almak konusunda adımlar attı.

Elektrik Mühendisleri Odası’nın (EMO) 2007 ve Ocak 2015 mesken tarifelerini dikkate alarak yaptığı hesaplamalara göre, 230 kilovat saatlik asgari tüketimi olan 4 kişilik bir ailenin ödemek zorunda kaldığı aylık elektrik faturası 36.4 TL’den 90.5 TL’ye çıktı. Aralık 2007 itibarı ile ödenilen 36.4 TL’lik fatura enflasyon oranında artsa 62 TL’ye ulaşması gerekirdi. Oysa 230 kilovaat saatlik enerji için Ocak 2015 itibarı ile 90 TL’ye ulaşan fatura bedeli tüketici enflasyonunun yüzde 44.9 üstünde gerçekleşti. Kesintiler şirkete Özelleştirme öncesinde elektrik bedeli içinde yer alan kayıp kaçak bedeli 2010’dan sonra faturalarda ayrı bir kalem olarak belirtilmeye başlandı.

EMO elektrik ile kayıp kaçak bedeli artışını birlikte değerlendirdiğinde bu kalemdeki artış enflasyondan arındırılmış haliyle yüzde 146.15. En büyük zam ise yüzde 83.25 ile perakende hizmet bedeli kaleminde yaşandı. Özelleştirme sonrası faturalara eklenen bir diğer kalem de sayaç okuma bedeli oldu. EMO Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Yeşil konuyu, “Perakende hizmet bedeli, dağıtım bedeli, sayaç okuma adı altında doğrudan özelleştirme sonrası söz sahibi olan şirket adına kullanıcılardan tahsil edilen bu kalemler aslında özel şirketlerin cebine giden para” sözleriyle özetledi.

Faturalardaki 'bedeller' birleştiriliyor

EPDK’nin internet sitesinde görüşe açtığı Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği Taslağı’na göre, elektrik faturalarındaki çeşitli bedeller, tek başlık altında toplanacak. Perakende satış hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli, iletim sistem kullanım bedeli ve kayıp enerji tedarik maliyetleri, faturalarda “dağıtım bedeli” hanesi altında birleştirilecek.

Dağıtım sistem kullanım bedeli, şirketlerin dağıtım faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli maliyetlerden hareketle belirlenecek. Dağıtım tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, dağıtım şirketlerinin önerileri de dikkate alınarak EPDK tarafından belirlenecek ve dağıtım bölgeleri için ortak belirlenebileceği gibi, her bir dağıtım bölgesi için ayrı ayrı da tespit edilebilecek. Yönetmelik taslağı 24 Şubat’a kadar piyasanın görüşüne açık tutulacak.

TBMM gündeminde bulunan Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı’nın yasalaşmasının ardından son şekli verilecek.

'Özelleştirme öncesi elektrik mumla aranıyor'

2013’te özelleştirmenin tamamlanmış olmasına rağmen gelinen noktada vaatlerin hiçbirinin gerçekleşmediğini söyleyen Tüketiciler Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, özelleştirmeler öncesine göre şikâyet oranının 5 kat arttığını ve yarısını kayıp kaçak bedelinin oluşturduğunu söyledi.

Özelleştirme öncesi dönemin mumla aranır olduğunu söyleyen Deniz, şikâyetleri, dava nedenlerini ve sonuçlarını söyle sıraladı:

* Enerji kalitesi ve sürekliliğininsağlanamaması nedeniyle tüketicinin kayba uğradığı, örneğin; evdeki elektrikli aletlerin bozulması ve benzeri durumlarla ilgili açılan davalar,

* Yanlış miktarı içeren yüksek faturalarla ilgili davalar,

* Kayıp kaçak bedeli kesintisi için açılan davalar,

* Faturalandırma döneminin tüketiciye haber verilmeksizin değiştirilmesi nedeniyle oluşan sürpriz faturalarla ilgili durumlar.

En çok şikâyet gelen şirketleri de CLK Boğaziçi (Bepsaş), CLK Akdeniz, Aesaş (Eski Ayedaş) Enerjisa, Toroslar Epsaş (Enerjisa), Sepaş ve Çoruh Epsaş oluşturuyor.

Ayşegül Altın, 11.02.2015 Cumhuriyet http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ekonomi/212175/Davalar_bes_kat__faturalar_yuzde_150_artti.html

Elektrik Şirketlerinden Vergi Baskısı

Yargıtay’ın 37 milyon elektrik abonesinin 10 yıl geriye dönük kayıp kaçak bedelini talep etmesinin önünü açan kararıyla elektrik dağıtım şirketlerinin yaklaşık 6 milyar lira geri ödemesi gerekiyor. Ancak elektrik şirketleri hükümete bu bedeli öderlerse batacaklarını savunup, bedelin vergi olarak yasalaşması için baskı yapıyor.

Bir elektrik abonesinin faturadaki kayıp-kaçak bedelini dağıtım şirketinden istemesiyle başlayan süreç, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun bu bedelin tüketicilerden alınamayacağı kararı vermesiyle netleşti. Ancak aynı zamanda yeni tartışmalara da neden oldu. Tüketiciler ile firmalar arasında kayıp-kaçak uyuşmazlığından kaynaklı 2 milyon civarında yeni davanın Yargıtay’a gelmesi bekleniyor.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, Yargıtay kararının emsal teşkil etmediği, konunun idari bir dava olması nedeniyle Yargıtay’ın değil Danıştay’ın karar vermesi gerektiğini savunuyor. Tüketici Hakları Derneği ise aboneleri, kesintileri geri almak için Tüketici Hakem Heyetleri’ne başvurmaya çağırıyor. Tüketiciler Birliği Federasyonu Genel Başkanı avukat Bülent Deniz, tüketicilerin 50 lira için 450 lira avukat parası ödeyip karşılığını alamamalarından çekindikleri için abonelere henüz çağrı yapamadıklarını belirtti.

Ancak enerji piyasasındaki kulislere göre enerji şirketleri özelleştirme sırasında ihalelerde yüksek bedeller ödediklerini, kayıp-kaçak bedellerini de 10 yıl geriye dönük ödemeleri halinde borçlanacakları, hatta batacakları gerekçesiyle hükümete baskı yapıyor. Şirketler hükümetten, kayıp-kaçak bedelini de vergi kalemlerinden biri haline getirerek hem bu bedeli almaya devam etmek hem de geçmişe dönük taleplerin önünü kesmek istiyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, ocakta düzenleme yapılacağını belirtti. Kayıp-kaçak bedeli, konutlarda elektrik faturasının yüzde10’unu oluşturuyor. Tüketici Hakları Derneği’nin hesabına göre bu miktar yıllık 85 lira, 10 yıl hesaplandığında da bin liraya denk geliyor. Deniz, “Ocakta bu konuda toplantı yapacağız ve TBMM’ye çağrıda bulunacağız. cahgne.org’da imza kampanyası başlatıldı” dedi.

Üç aşamada kayıp-kaçak bedeli

- İldeki elektrik dağıtım şirketine gidip, ne kadar kayıp-kaçak bedeli ödendiğine dair kâğıt alınması gerekiyor.

- Aylık fatura 2 bin liranın altında ise Tüketici Hakem Heyeti’ne gidip, Yargıtay kararını emsal göstererek paranın iadesi talep edilebilecek. Heyetin aboneyi haklı bulması durumunda, eğer dağıtım şirketi karara itiraz ederse konu Tüketici Mahkemesi’ne taşınacak. Tüketici Mahkemesi’nin Tüketici Sorunları Hakem Heyeti’nin verdiği karara yapılan itirazı reddetmesi durumunda dava temyiz için Yargıtay’a gelecek.

- 2 bin liranın üzerindeki kayıp kaçak bedellerini almak için ise dava açılması gerekiyor.

Ayşegül Altın, 30.12.2014 Cumhuriyet http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/ekonomi/176095/Elektrik_sirketlerinden_vergi_baskisi.html